ภาษาไทยวันนี้ - มองภาษา
ภิกษุสามเณร นักบวช นักพรต ชี
|
ภิกษุสามเณร เป็นคำเรียกผู้สืบทอดคำสอนของพระพุทธเจ้าในพระพุทธศาสนา ภิกษุเป็นชายหนุ่มที่มีอายุครบ ๒๐ ปี บรรลุนิติภาวะเป็นผู้ใหญ่เต็มตัวแล้ว และได้สละชีวิตทางโลกเริ่มแต่สละผม คิ้ว นุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์สีเดียว ไม่มีแบบ ไม่มีแฟชั่น ไม่ส่งเสริมความงามของร่างกาย เพื่อไม่ให้ใฝ่ทางโลกียวิสัย ไม่ให้เป็นที่สนใจของเพศตรงข้าม
กุลบุตรเมื่อจะถือเพศเป็นภิกษุต้องเต็มใจ ขอสมัครเข้าเป็นภิกษุและต้องตอบคำถามคณะสงฆ์เพื่อให้คณะสงฆ์แน่ใจว่าเป็นผู้ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมที่จะเป็นสมาชิกในสังคมของพระสงฆ์ มีพระอุปัชฌาย์และพระ
กรรมวาจาจารย์หรือที่เรียกว่า พระคู่สวดเป็นผู้สอบคุณสมบัติ เมื่อได้สำรวจคุณสมบัติพร้อมแล้วมีคณะสงฆ์ซึ่งต้องเป็นภิกษุจำนวนหนึ่งเป็นพระอันดับทำหน้าที่พยาน มีกำหนดว่า ถ้าเป็นเขตชนบทต้องไม่น้อยกว่า ๕ รูป เป็นปัญ
จวรรค แต่ในเขตเมืองต้องไม่น้อยกว่า ๑๐ รูปเป็นทศวรรค คณะสงฆ์ต้องยินยอมพร้อมใจลงมติเป็นเอกฉันท์รับกุลบุตรผู้นั้นเข้าอยู่ในสังคม กุลบุตรผู้นั้นจึงสามารถผ่านการบรรพชาเข้าเป็นภิกษุได้ โดยต้องถือศีล ๒๒๗ ข้อ และปฏิบัติตามกฎอื่นๆของคณะสงฆ์และของวัดที่จำพรรษานั้นด้วย
ศีลทั้งหมดที่ต้องถือเป็นข้อบังคับให้ภิกษุสำรวมกายวาจา ประพฤติพรหมจรรย์ ไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องทางโลก ไม่ว่าจะเป็นการบ้านหรือการเมือง ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย จึงได้มีข้อกำหนดว่า ภิกษุเป็นบุคคลที่ไม่มีสิทธิเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (มาตรา ๑๐๖ รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.๒๕๔๐) และไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (มาตรา ๑๐๙ รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ.๒๕๔๐)
เช่นเดียวกับสามเณรหรือเณร ซึ่งเป็นเด็กชายหรือชายหนุ่มที่มีอายุไม่ถึง ๒๐ ปี ดำรงเพศเหมือนภิกษุเพียงแต่ถือศีลข้อบังคับเพียง ๑๐ ข้อ การประพฤติปฏิบัติตนของสามเณรเป็นไปเพื่อการรักษาศีล เรียนรู้ธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเช่นเดียวกันกับภิกษุ แต่เนื่องจากเณรส่วนมากยังเป็นเด็กศีลที่ต้องยึดถือจึงมีไม่มากนัก แม้กระนั้นรัฐธรรมนูญก็บัญญัติห้ามสามเณรลงสมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หรือออกเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร หมายความว่าในสายตาของกฎหมาย สามเณรก็เป็นบุคคลที่สละกิเลส และต้องสำรวมกายวาจาประพฤติพรหมจรรย์ไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องทางโลก ไม่ว่าจะเป็นการบ้านหรือการเมือง เช่นเดียวกับภิกษุ
นักบวช แปลว่า ผู้ถือบวช หมายถึง ผู้ที่มิได้ครองบ้านเรือนมีครอบครัวเช่นเดียวกับชาวบ้านคนธรรมดาทั่วไป นักบวชเป็นคำเรียกรวมๆของผู้ที่มีหน้าที่ประกอบพิธีทางศาสนา ในศาสนาหนึ่งๆ เช่น พราหมณ์ในศาสนาฮินดู บาทหลวงในคริสตศาสนา เป็นต้น
บาทหลวง เป็นนักบวชในศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก ทำหน้าที่สอนศาสนาประกอบศาสนกิจให้คริสตศาสนิกชน และช่วยเหลือผู้คนให้พ้นจากบาปตามความเชื่อของศาสนา ฤๅษี นักสิทธิ์ โยคี จัดว่าเป็นนักบวชด้วย แต่คนธรรมดาที่กำหนดความประพฤติของตนให้มั่นคงในความเชื่อหรือกฎเกณฑ์บางอย่างไม่ได้แยกตนออกจากสภาพของคนปกติ ไม่นับว่าเป็นนักบวช เช่น คนที่ถือมังสวิรัติ ไม่กินเนื้อสัตว์ คนที่เข้าวัดฟังธรรมปฏิบัติธรรมถือศีลอุโบสถหรือถือศีลห้าเป็นประจำ ถ้าไม่ได้ผ่านพิธีการบวชตามหลักการของศาสนา ก็ไม่นับว่าเป็นนักบวช ผู้ที่แสดงตนว่าเป็นผู้ที่มีวัตรปฏิบัติพิเศษแตกต่างจากคนธรรมดาทั่วไปด้วยข้อกำหนดทางศาสนาเท่านั้นที่ถือว่าเป็นนักบวช นักบวชเป็นกลุ่มคนอีกกลุ่มหนึ่งที่ถูกห้ามใช้สิทธิในการสมัครลงรับเลือกตั้งหรือใช้สิทธิเลือกตั้งสมาชิกขององค์ทางการเมือง เพราะถือว่าเป็นผู้ที่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับการบ้านการเมืองแล้ว
นักพรต แปลว่า ผู้ประพฤติพรตพรหมจรรย์ ผู้ถือศีล ถือข้อกำหนดใดๆให้แน่วแน่น มั่นคง เช่น บางคนถือการไม่กินเนื้อสัตว์ บางคนถือการอยู่ในป่าท่ามกลางพืชพันธุ์ไม้ บางคนถือการอยู่แต่ในป่าช้า บางคนถือการนอนบนเตียงตะปู การประพฤติเคร่งครัดในเรื่องใดเรื่องหนึ่งดังกล่าวนี้ เป็นการฝึกกาย ใจ ให้มั่นคง เพื่อละความโลภ ละกิเลส การเป็นนักพรตเป็นข้อกำหนดมิให้ใช้สิทธิในการเลือกตั้งหรือรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญ เช่น ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ มาตรา ๑๐๖ แม้ว่าในปัจจุบันจะไม่มีใครได้เห็นนักพรต หรือทราบว่าใครบ้างที่เป็นนักพรต
ชี เป็นคำเรียกนักบวชหลายกลุ่ม หลายนิกาย ที่มีวิธีการปฏิบัติตนต่างๆกันไป เช่น ชีปะขาวเป็นนักบวชที่แต่งกายด้วยผ้าสีขาว ถือพรตพรหมจรรย์เคร่งครัด มีวัตรปฏิบัติตามที่ตั้งใจกำหนด มักจะเป็นผู้มีคาถาอาคมหรือมีความรู้ในทางไสยศาสตร์ ชีเปลือย เป็นนักบวชที่สละโลก ตัดความละอายจึงไม่สวมใส่เสื้อผ้า เช่น
ชีเปลือยในเรื่องพระอภัยมณี ในอินเดียเรียกพวกที่นุ่มลมห่มฟ้าเหล่านี้ว่า ทิคัมพร ในศาสนาคริสต์มีชีซึ่งจัดว่าเป็นผู้ที่สละเพศผู้ครองเรือน มอบตัวถวายพระเจ้าในศาสนานั้นก็จัดเป็นนักบวชอีกกลุ่มหนึ่ง
ส่วนชี หรือแม่ชีในทางพระพุทธศาสนาเป็นอุบาสิกาที่โกนคิ้ว โกนผม แต่งกายด้วยเสื้อผ้าสีขาว ถือศีลอุโบสถ หรือศีลแปด ในทางกฎหมายถือว่าชี หรือแม่ชีไม่ใช่นักบวช จึงไม่มีข้อบัญญัติห้ามใช้สิทธิในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและตามกฎหมายก็ไม่อาจห้ามรับสมัครเลือกตั้งด้วย แต่ในสายตาคนทั่วไปมักจะคิดว่าชีหรือแม่ชีเป็นนักบวชพวกหนึ่ง แม้ว่าภาษาที่ใช้พูดกับแม่ชี หรือที่เกี่ยวกับแม่ชีจะไม่มีคำพิเศษอย่างใช้กับพระภิกษุก็ตาม
ที่ผ่านมาจึงไม่เห็นแม่ชีใช้สิทธิทางการเมือง
์
