ภาษาไทยวันนี้ - มองภาษา
ว่องไว เร็วไว้ ฉับไว ฉับพลัน เฉีนยพลัว ไวไฟ ทัน |
ว่องไว
คำว่า ไว เป็นคำขยายกริยา หมายความถึง ลักษณะการเคลี่อนไหว คิด หรือกระทำการใดๆอย่างคล่องแคล่ว ฉับพลันทันที เช่น เดินไว ทำงานไว กินไว คิดไว เรียนรู้ไว สมองไว หรือใช้เป็นคำกริยา บอกอาการที่เคลื่อนไหวอย่างรวดเร็ว เช่น เด็กคนนี้ไวอย่างกับปรอท พูดกันอยู่แป๊บๆหายไปไหนแล้ว ลิงที่นี่ไวมาก เผลอเดี๋ยวเดียวขโมยกระเป๋าวิ่งหายไปแล้ว กล้องนี้ไวจับภาพเคลื่อนที่ได้ชัดเจน ในภาษามาตรฐาน มักจะถือว่า คำว่า ไว เป็นคำภาษาพูด เมื่อจะเขียนเรื่องราวที่เป็นทางการจะนิยมใช้คำว่า เร็ว มากกว่า เช่น เดินเร็ว ทำงานเร็ว รับประทานเร็ว คิดเร็ว เรียนรู้เร็ว เป็นต้น เมื่อซ้อนเป็นคำว่า ว่องไว ก็จะใช้ในภาษาเขียนได้ หมายความถึง ลักษณะหรืออาการของคนที่ทำสิ่งใดๆได้อย่างรวดเร็ว เช่น เขาเป็นคนว่องไว ทำงานการอะไรก็เสร็จได้อย่างรวดเร็ว เขาจัดการแก้ปัญหาได้ว่องไวทันการ ตำรวจยุคนี้ว่องไว จับคนร้ายได้เร็วทันใจดีจริงๆ
เร็วไว
คำว่า ไว แปลว่า เร็ว คำว่า เร็วไว จึงเป็นคำซ้อน แปลว่า เร็วมาก ไวมาก มักจะใช้แทนคำว่า เร็ว เช่น ทำอะไรให้มันเร็วไวสักหน่อยซิ ยืดยาดอย่างนี้จะไปทันการได้อย่างไร รัฐบาลและหน่วยงานราชการควรทำงานให้เร็วไว เพื่อให้ทันการเปลี่ยนแปลงของโลก
ฉับไว
คำว่า ฉับ เป็นคำภาษาเขมร ฉาบ่ แปลว่า เร็ว ฉับไว จึงเป็นคำซ้อนคำเขมรกับคำไทย แปลว่า รวดเร็ว ในทันที มักใช้กับดำเนินการที่ทันท่วงที และมีนัยความหมายว่า ทำให้งานดำเนินไปได้ดี ทำให้ไม่เกิดปัญหา หรือทำให้สามารถแก้สถานการณ์ได้ เช่น เขาจัดการงานต่างๆได้ฉับไวทันเหตุการณ์ดี นักธุรกิจสมัยใหม่ต้องมีความรู้กว้างและติดตามสถานการณ์ของโลกอย่างใกล้ชิด จะได้ตัดสินใจได้ฉับไว
ฉับพลัน
คำว่า ฉับ เป็นคำภาษาเขมร ฉาบ่ (ออกเสียงว่า ฉับ) แปลว่า เร็ว พลัน แปลว่า ทันที ฉับพลัน จึงมีความหมายว่า รวดเร็วในทันที ทันทีทันควัน ทันทีทันใด เช่น หน่วยงานของเรามีประสิทธิภาพในการทำงานมาก พอได้รับคำสั่งให้เสนอโครงการใหม่ก็ทำได้ฉับพลัน เด็กคนนี้มีปฏิภาณเฉียบแหลมและมีวาจาคมคายมาก แต่งกลอนสดโต้กับผู้ใหญ่ได้ฉับพลันไม่มีติดขัดเลย คำว่า ฉับ มีเสียงสระสั้นและเป็นคำตาย จึงให้ความรู้สึกว่าทันที เด็ดขาด ดังนั้น นอกจากจะแปลว่า เร็ว แล้ว คำว่า ฉับ ยังให้ความรู้สึกว่า เด็ดขาดในทันทีทันใดด้วย เช่นในคำว่า ฟันฉับ ตัดฉับ
เฉียบพลัน
คำว่า เฉียบ แปลว่า ยิ่ง จัด พลัน แปลว่า ทันที เฉียบพลัน ใช้แปลว่าเริ่มอย่างรวดเร็วและรุนแรงมาก มักใช้กับอาการของโรคที่เกิดขึ้นในทันที และเกิดอย่างรุนแรง เช่น หัวใจวายเฉียบพลัน ไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลัน คำว่า เฉียบพลัน เป็นศัพท์บัญญัติทางการแพทย์ ตรงกับคำว่า Acute ในภาษาอังกฤษ หมายความว่า เร็ว รุนแรง และในทันที
ไวไฟ
แปลว่า ที่ติดไฟง่ายและรวดเร็ว เช่น น้ำมันเป็นวัสดุไวไฟ แก๊สเป็นวัสดุไวไฟ ไวไฟ ยังมักใช้หมายถึง หญิงที่มีลักษณะเจ้าชู้ สนิทสนมกับเพศตรงข้ามได้เร็ว เช่น สาวๆพวกนี้ไวไฟจริงๆ พบกับเพื่อนชายไม่เท่าไร ก็ไปเที่ยวด้วยกันตามลำพังแล้ว บางครั้งก็ใช้กับหญิงและชายด้วย เช่น เด็กๆพวกนี้ไวไฟกว่าเด็กสมัยก่อนมาก พบกันเดี๋ยวเดียวก็จับกันเป็นคู่ๆแล้ว
ทันที
แปลว่า ทันในที คือทันในเวลานั้น ในขณะนั้นเอง เช่น เมื่อลูกเทนนิสกระดอนขึ้นมาตรงคนดู เขาก็รับไว้ได้ในทันที หญิงสาวพลาดตกบันไดลงมาเขาอยู่ตรงเชิงบันไดจึงรับเธอไว้ได้ทันที เมื่อเกิดอุทกภัยหรืออัคคีภัย ชาวไทยก็จะช่วยเหลือกันทันที โดยไม่ต้องร้องขอ
