ภาษาไทยวันนี้ - มองภาษา
พาน
เป็นภาชนะสำหรับใส่ของ มีขนาดและรูปต่างๆ ที่สำคัญพานเป็นภาชนะที่มีเชิง จึงใช้ใส่สิ่งของเพื่อการยกย่อง เช่น ใส่ดอกไม้บูชาพระ ใส่ของถวายเจ้านาย ส่วนที่ใส่ของมีลักษณะรูปทรงคล้านขัน ขอบมักจะเป็นหยักคล้ายกลีบดอกบัวเรียงซ้อนกัน ส่วนที่เป็นเชิงคอดเล็กและมีฐานผายออก พานมีหลายชนิด ทำด้วยวัสดุหลายอย่าง ใช้ประโยชน์ต่างๆกันไป เรียกชื่อตามรูปลักษณะของขอบ เช่น พานปากกระจับ พานกลีบบัว พานมังสี เรียกตามวัสดุที่ทำ เช่น พานทอง พานเงิน พานกะไหล่ทอง พานอะลูมิเนียม เรียกตามหน้าที่ที่ใช้ เช่น พานขันหมาก พานดอกไม้ธูปเทียน พานรัฐธรรมนูญ ส่วนพานแว่นฟ้า เป็นพานขนาดใหญ่ที่มีลักษณะเป็นพาน ๒ ชั้นซ้อนกัน พานที่ใช้รองขันน้ำ มีชื่อเรียกว่า ขันน้ำพานรองมักใช้เป็นของรางวัล ในขันใส่น้ำมนต์ ใส่น้ำลอยดอกมะลิ หรือใส่น้ำยาอุทัยแช่น้ำแข็งสำหรับเป็นน้ำดื่มในหน้าร้อน
โต๊ะ
เป็นคำเรียกพานสำหรับใส่ของบูชา ใส่ของที่จะถวายพระหรือถวายเจ้านายได้ เช่นเดียวกับพาน แต่โต๊ะมักจะมีขนาดเล็ก ส่วนบนซึ่งเป็นที่วางของค่อนข้างแบนราบ ไม่ลึกอย่างพาน แต่บางคนก็อาจเรียกโต๊ะ ผิดไปและกลับเรียกว่า พาน ก็มี ของที่วางบนโต๊ะมักเป็นของเล็กๆ เช่น พระพุทธรูป ปัจจัยที่จะถวายพระ พวงดอกไม้หรือมาลัยข้อพระกรที่จะทูลเกล้าฯถวายเจ้านาย ของขวัญหรือของสมนาคุณที่จะมอบให้แก่วิทยากร เป็นต้น โต๊ะอาจทำด้วยทอง กะไหล่ทอง เงิน หรือทำด้วยอะลูมิเนียม ก็มี การใช้โต๊ะใส่ของที่จะมอบให้ผู้ใดผู้หนึ่งทำให้การมอบนั้นดูงดงาม ผู้รับรู้สึกว่าผู้ให้ให้เกียรติตน ดังนั้น เมื่อมอบสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ผู้ใหญ่ จึงนิยมที่จะยกขึ้นทั้งโต๊ะ และให้ผู้รับหยิบของจากโต๊ะนั้นเอง แต่เมื่อมอบของให้แก่ผู้ที่อ่อนวัยกว่า หรือมีคุณวุฒิด้อยกว่าผู้ให้ ก็มักจะหยิบของส่งให้โดยตรงไม่ยกให้ทั้งโต๊ะ
โตก
ขันโตก หรือสะโตก เป็นถาดสำหรับใส่อาหารหรือใส่สิ่งของอื่นๆ มีใช้อยู่ทางภาคเหนือ ลักษณะเป็นถาดกลมใหญ่ทำด้วยไม้กลึง ไม้ไผ่สาน หรือทำด้วยเครื่องเขิน อาจมีขาจำนวน ๖-๑๒ ขา ลักษณะอย่างลูกมะหวดเรียงเป็นระยะรองรับถาด ส่วนล่างหรือปลายของลูกมะหวดเป็นฐานกลม โตกจึงมีลักษณะอย่างถาดกลมที่มีขา ปัจจุบันมีการประดิษฐ์โตกให้งดงามเป็นเครื่องเขินมีสีแดงสลับดำ หรือเขียนลวดลายให้น่าใช้ และทำขนาดต่างๆใช้ใส่สิ่งอื่นๆที่ไม่ใช่อาหารด้วย
ถาด
เป็นคำเรียกภาชนะใส่ของที่มีลักษณะแบน มีขอบเตี้ยๆ ถาดมีรูปต่างๆ เช่น กลม รี รูปสี่เหลี่ยม ห้าเหลี่ยม หกเหลี่ยม แปดเหลี่ยม สี่เหลี่ยมตัดมุม หรือทำเป็นรูปอื่นๆ เช่น รูปหัวใจ รูปดาว ก็ได้ ถาดทำด้วยวัสดุต่างๆ เช่น เงิน อะลูมิเนียม สเตนเลสส์ เครื่องสาน เครื่องเคลือบ แก้ว พลาสติก หรือวัสดุอื่น ถาดใช้ใส่สิ่งของได้ทุกอย่าง
ขัน
เป็นภาชนะรูปกลมก้นลึก ใช้สำหรับตักน้ำใช้ ขันทำด้วยเงิน ทองเหลือง ลงหิน พลาสติก เครื่องเขิน ขันอาจทำขนาดต่างๆ และใช้วัสดุต่างๆเพื่อใช้งานที่ต่างกันไป เช่น ขันเงินใบเล็กๆใช้สำหรับตักน้ำล้างหน้า ตักน้ำกินน้ำใช้ ขันที่ใช้ตักน้ำล้างมือ ล้างเท้า หรือใช้งานอื่น มักเป็นขันลงหินหรือขันพลาสติก ขันที่มีเชิงประกอบ มักใช้สำหรับใส่ข้าวตักบาตร เรียกว่า ขันข้าวบาตร หรือขันข้าวตักบาตร ขันเงินหรือขันทองเหลืองที่ใช้ใส่น้ำถ้ามีพานรอง เรียกว่า ขันน้ำพานรอง นิยมมอบให้เป็นของขวัญหรือรางวัลผู้ชนะการแข่งขัน เช่น นางสาวไทยแต่ก่อนเมื่อสวมมงกุฎแล้วจะได้รับขันน้ำพานรองใส่ดอกไม้เป็นรางวัลด้วย ขันใบใหญ่ที่ทำด้วยโลหะสัมฤทธิ์หรือทองเหลือง ด้านข้างมักทำหูจับเป็นห่วงสอดไว้กับหน้าสิงห์โต เรียกขันแบบนี้ว่า ขันสาคร ใช้สำหรับบรรจุน้ำทำน้ำมนต์ หรือใช้เป็นขันข้าวบาตรก็ได้ ขันอีกแบบหนึ่ง คือขันมีเชิงใบย่อมใช้ใส่ข้าวสารสำหรับปักแว่นเวียนเทียนในการทำขวัญนาค เรียกว่า ขันเหม ในบางกรณีเรียกพานว่า ขัน ก็มี เช่น พานที่ใส่หมากพลูซึ่งฝ่ายชายใช้เป็นเครื่องนำการสู่ขอลูกสาว หรือใช้เป็นเครื่องแสดงการผูกไมตรีกับฝ่ายเจ้าสาวในพิธีแต่งงาน ก็เรียกว่า ขันหมาก
ภาชนะเครื่องใช้ เป็นสิ่งที่แสดงวิถีชีวิตของคนในสังคม เป็นหลักฐานแสดงวัฒนธรรมความเจริญที่สั่งสมกันมายาวนาน จึงต้องศึกษาให้เข้าใจ ใช้ให้ถูกและเรียกให้ถูก วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่ต้องเรียนรู้ ไม่ใช่สิ่งที่เกิดเองตามธรรมชาติ ชนชาติที่มีวัฒนธรรมจะสั่งสอนลูกหลานให้รักษาและสืบทอดวัฒนธรรมซึ่งเป็นสมบัติล้ำค่าของชาติไว้ ไม่ยอมให้วัฒนธรรมอื่นมาทำลาย เพราะการสูญเสียวัฒนธรรมคือการสูญชาติ และการรักษาวัฒนธรรมคือการรักษาชาติ