บทความ-สารคดี  
ประกายพรึก กัลปพฤกษ์ ชัยพฤกษ์ ราชพฤกษ์ กาฬพฤกษ์ อัมพฤกษ์
โดย  กาญจนา นาคสกุล
ฉบับที่ 2728 ปีที่  53 ประจำวัน  อังคาร ที่  30 มกราคม  2550

ภาษาไทยวันนี้ - มองภาษา
ประกายพรึก กัลปพฤกษ์ ชัยพฤกษ์ ราชพฤกษ์ กาฬพฤกษ์ อัมพฤกษ์


            ประกายพรึก
         ประกอบด้วยคำว่า ประกาย กับ พรึก ประกาย เป็นคำมาจากภาษาเขมร ผฺกาย แปลว่า ดาว ส่วน พรึก มาจากคำว่า พฺรึก ในภาษาเขมร แปลว่า เช้า รุ่งเช้า ประกายพรึก จึงแปลว่า ดาวเช้า ดาวประกายพรึก เป็นดาวดวงที่สุกสว่าง แลเห็นได้เด่นชัดจึงมีชื่อเรียกหลายชื่อ คือ ดวงที่เห็นในตอนรุ่งเช้า เรียกว่า ดาวประกายพรึก ดวงที่เห็นในตอนค่ำ เรียกว่า ดาวประจำเมือง ในทางดาราศาสตร์ดาวดวงนี้ คือ ดาวพระศุกร์ หรือ Venus

กัลปพฤกษ์
         ประกอบด้วยคำว่า กัลป กับคำว่า พฤกษ์ กัลป หรือ กัป หมายถึง ช่วงเวลาที่เป็นอายุของโลก เมื่อสิ้นกัลปหรือสิ้นกัปโลกจะถูกทำลายด้วยไฟที่เรียกว่า ไฟบรรลัยกัลป์ แล้วจะเกิดโลกขึ้นใหม่ พฤกษ์ เป็นคำภาษาสันสกฤตว่า วฺฤกฺษ แปลว่า ต้นไม้ กลฺปวฺฤกฺษ หรือ กัลปพฤกษ์ จึงแปลว่า ต้นไม้แห่งกัป เป็นต้นไม้ประจำอุตตรกุรุทวีป ที่เชื่อว่า ให้ผลสำเร็จตามความปรารถนา หมายความว่า ผู้ใดปรารถนาสิ่งใดก็ไปขอได้จากต้นไม้นี้ ต้นไม้นี้สูง ๑๐๐ โยชน์ กว้างออกด้านละ ๑๐๐ โยชน์ วัดรอบลำต้นได้ ๓๐๐ โยชน์ ที่ต้นกัลปพฤกษ์มีเสื้อผ้าแพรพรรณที่เป็นผ้าเนื้อดี สีสวยสดงดงาม มีแก้วแหวนเงินทอง เครื่องประดับหลากหลายชนิด มีเครื่องดนตรีนานา เช่น พิณ กรับ ตะโพน กังสดาล ฆ้อง ขลุ่ย สังข์ ห้อยอยู่มากมาย ต้นกัลปพฤกษ์ในอุตตรกุรุทวีปมีผลใหญ่เท่าหม้อ มีรสอร่อย ใครได้กินก็จะทำให้อิ่มไปได้ถึง ๗ วัน
         เนื่องจากต้นกัลปพฤกษ์เป็นต้นไม้ที่ทำให้ผู้ที่ปรารถนาจะได้สิ่งใด ก็จะได้รับสิ่งนั้นตามความปรารถนา เมื่อจะมีการบริจาคทานให้เงินแก่คนทั่วไปในงานพระราชทานเพลิงพระศพเจ้านาย จึงได้จัดทำเป็นพุ่มต้นไม้ติดลูกมะนาวที่สอดเงินไว้ภายในแล้วเรียกว่า ต้นกัลปพฤกษ์ ปัจจุบันต้นกัลปพฤกษ์ จึงมีความหมายถึง ต้นไม้ที่ทำขึ้นเพื่อติดของสำหรับบริจาค หรือติดฉลากเพื่อให้สอยหรือเสี่ยงจับเพื่อชิงโชค ต้นไม้ที่ติดฉลากอาจทำรูปต้นไม้อะไรก็ได้ หรือแม้ไม่ทำเป็นรูปต้นไม้ เพียงแต่ทำที่ติดฉลากให้คนสอย ก็อาจเรียกว่า สอยกัลปพฤกษ์ ฉลากไม่จำเป็นต้องเป็นลูกมะนาว จะเป็นรูปดาว รูปกลม รูปเหลี่ยม หรืออาจใช้สิ่งของติดหมายเลข เช่น ปากกา ลูกปิงปอง ตุ๊กตา หรือรูปใดๆก็ได้
         อีกความหมายหนึ่ง กัลปพฤกษ์ใช้เป็นชื่อต้นไม้ใหญ่ชนิด Cassia bakeriana Craib ในวงศ์ Leguminosae มีดอกสีชมพูที่ออกเกาะตลอดตามกิ่ง เมื่อถึงเวลาออกดอกมักจะทิ้งใบหมด ทำให้เป็นต้นไม้สีชมพูงดงามทั้งต้น

ชัยพฤกษ์
         เป็นชื่อต้นไม้ใหญ่ชนิด Cassia javanica L. ในวงศ์ Leguminosae มีดอกสีชมพูเข้ม ดอกออกตามกิ่งคล้ายกัลปพฤกษ์ แต่ไม่ทิ้งใบเหมือนกัลปพฤกษ์ ฝักเกลี้ยง ใช้ทำยาได้ บางคนเข้าใจผิดเรียกต้นไม้นี้ว่าราชพฤกษ์

ราชพฤกษ์
         ชื่อต้นไม้ใหญ่ชนิด Cassia fistula L. ในวงศ์ Leguminosae ดอกเล็กสีเหลือง ออกเป็นพวงห้อยระย้าทั้งต้น ฝักสีดำใช้ทำยาได้ ราชพฤกษ์มีชื่อเรียกอีกว่า คูน หรือ ลมแล้ง ทางการได้ประกาศให้ราชพฤกษ์เป็นต้นไม้ประจำชาติ

กาฬพฤกษ์
         ชื่อต้นไม้ใหญ่ Cassia grandis L.f. ในวงศ์ Leguminosae ลำต้นดำ ดอกเล็กสีแดงคล้ำ แล้วเปลี่ยนเป็นสีชมพูอมส้ม ฝักใหญ่ อ้วนสั้น ผิวขรุขระ

อัมพฤกษ์
         ความหมายหนึ่ง เป็นชื่อเส้นในร่างกายคน เป็นศูนย์กลางของร่างกาย อยู่ตรงหน้าท้อง อีกความหมายหนึ่ง อัมพฤกษ์เป็นอาการของโรค ที่ทำให้แขนขาอ่อนแรงจนไม่สามารถออกแรงแขนขาหรือใช้แขนขาทำงานอย่างที่เคยทำมาก่อนได้ และหมายถึงอาการโรคที่ทำให้อวัยวะในร่างกายบางส่วน เช่น ปาก ตา กระตุกหรือบิดเบี้ยว ซึ่งเกิดจากการผิดปกติของเส้นเอ็นในร่างกายด้วย

 หน้าแรก / ฉบับปัจจุบัน/ เกี่ยวกับสกุลไทย/  พระราชประวัต/ กระดานข่าว/ สมุดเยี่ยม / ค้นหา

บริษัท อักษรโสภณ จำกัด 58 สุขุมวิท 36 (นภาศัพท์) คลองตัน คลองเตย กรุงเทพฯ10110 โทร 0-2258-5861 Fax0-2258-9130

มีปัญหาในการใช้งานติดต่อ  Webmaster@aksornsobhon.co.th