"เรามีโชคดีที่มีภาษาของตนเองตั้งแต่โบราณ จึงสมควรอย่างยิ่งที่จะรักษาไว้..." ... "ไทยเรามีเอกราช มีภาษาของเราเอง มีตัวหนังสือซึ่งคิดค้นขึ้นเอง..." ... "ภาษาไทยเป็นสิ่งสำคัญสำหรับบ้านเมือง ขอให้ร่วมมือช่วยกันรักษามาตรฐานของภาษาไทยไว้ อย่าให้ทรุดโทรม"... "ในด้านการใช้ถ้อยคำหรือคิดคำขึ้นใหม่ ขอให้พยายามนึกถึงคำเก่าๆในภาษาไทยของเราไว้บ้าง คำเก่านี้มีอยู่แล้ว ขอให้พยายามรักษาไว้และใช้ให้ถูก คำที่จะสร้างขึ้นใหม่ ขอให้ช่วยกันคิดให้ดี ขออย่าคิดใหม่ให้ฟุ่มเฟือยนัก..." � พระบรมราโชวาท พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เกี่ยวกับการใช้ภาษา พระราชทานในต่างกรรมต่างวาระ

          ก่อนอื่น ขออัญเชิญพระบรมราโชวาทบางตอนของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งโปรดเกล้าฯพระราชทานแก่คณะรัฐมนตรี ชุดใหม่ เมื่อวันที่ ๙ ตุลาคม ๒๕๔๙ โดยเฉพาะช่วงที่ว่าด้วยการปฏิบัติราชการ ดังนี้
          "ขอขอบใจที่ท่านได้มาปฏิญาณก่อนรับหน้าที่รัฐมนตรี ซึ่งมีความสำคัญมาก เพราะว่ารัฐมนตรีมีหน้าที่ที่ต้องทำงานด้วยความซื่อสัตย์สุจริต อย่างที่ท่านได้ปฏิญาณ เพราะว่าถ้าไม่มีผู้ใหญ่ในประเทศที่ปฏิบัติงานด้วยความตั้งใจ และเมื่อตั้งใจแล้ว ก็ให้รักษาความตั้งใจนี้ ด้วยการปฏิบัติ อย่างซื่อสัตย์สุจริตอย่างแน่นอนและแน่วแน่
          เข้าใจว่า ท่านได้รับเลือกเฟ้น เป็นผู้ที่สามารถปฏิบัติหน้าที่ หน้าที่นั้นมิได้หมายความว่า จะต้องทำด้วยความตั้งใจที่จะให้ได้ผลสำเร็จ คือผลสำเร็จไม่ได้หมายความว่า จะให้มีผลในทางวัตถุ แต่ถ้าต้องวัตถุ ก็จะต้องทำให้ดี เพราะว่าแต่ละกระทรวงก็ต้องทำ และโดยเฉพาะเดี๋ยวนี้ ประเทศก็กำลังผ่านวิกฤตการณ์ ไม่ใช่เฉพาะที่ท่านจะต้องทำด้วยความซื่อสัตย์สุจริต แต่ต้องทำด้วยความสามารถ เพราะว่าประเทศชาติกำลังผ่านระยะวิกฤต ทั้งในด้านสถานการณ์ที่จะต้องใช้ความสามารถในทางที่จะให้ประเทศรุ่งเรืองได้ แม้แต่ธรรมชาติก็อันตรายอยู่..."
          จากนั้นพระองค์ทรงกล่าวถึงสถานการณ์น้ำท่วมและวิธีแก้ไข และทรงมีพระราชดำรัสต่อไปว่า
          "นอกจากนั้น เวลานี้บ้านเมืองได้รับความเดือดร้อน นอกจากน้ำท่วมก็มีอย่างอื่นที่มีคนเขาพูดกันมาก โดยเฉพาะไม่ใช่คนไทย คนต่างประเทศพูดว่า ประเทศไทยไม่ดี ก็ต้องพยายามที่จะแก้ไข ถ้าไม่แก้ไข ประเทศก็เสียชื่อ แล้วก็เมื่อเสียชื่อแล้ว ก็จะเสียหาย ในเรื่องที่ประเทศชาติจะอยู่เย็นเป็นสุข ถ้าเขาว่าว่าคนไทยไม่ดี ก็ทำให้คนไทย ไม่ใช่เฉพาะผู้ที่ปกครอง แต่ทุกคนก็จะกลายเป็นคนไม่ดี ฉะนั้น ต้องพยายามแก้ไขอะไรที่ไม่ดีให้ดีขึ้น ซึ่งเป็นงานที่ยาก หนัก ก็ขอให้ท่านได้มีกำลังใจปฏิบัติงาน เพื่อให้ผ่านพ้นอุปสรรคต่างๆ"
           ในตอนท้ายได้ทรงย้ำเรื่องกำลังใจและพระราชทานพรอันเป็นมงคลยิ่งว่า
           "ก็ขอให้ท่านสามารถที่จะทำ ขอให้ท่านมีกำลังใจที่จะทำ แม้มีเวลาน้อย แต่เชื่อว่าท่านทำได้ เพราะท่านก็มีความรู้ความสามารถ มีประสบการณ์ ก็ขอให้ท่านได้ผ่านพ้นอุปสรรค และขอบใจที่ท่านรับหน้าที่อันหนักนี้ และขอให้ท่านทำหน้าที่ด้วยความเข้มแข็ง และขอให้ท่านสำเร็จในงานการที่ได้รับทำ เพื่อให้ประเทศชาติผ่านพ้นวิกฤตการณ์ และมีความเจริญ มีความสำเร็จในการปฏิบัติ ขอให้ท่านมีความสำเร็จในการปฏิบัติหน้าที่ และมีร่างกายเข้มแข็ง แข็งแรง ไม่มีอะไรที่มาขัดขวาง ขอให้ได้รับความสำเร็จทุกประการ"
           "สุดสงวน" อัญเชิญพระบรมราโชวาทมาจารึกไว้ที่นี่ด้วยความรู้สึกซาบซึ้งและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณที่มีต่อคณะรัฐมนตรี รวมถึงความเอาพระทัยใส่และพระปรีชาญาณอันถ่องแท้ในทุกๆด้าน เพื่อชาติบ้านเมืองและพสกนิกรที่พระองค์ทรงห่วงใย ด้วยความรู้สึกเป็นมงคลเสมือนได้เข้าเฝ้าฯรับพระราชทาน ทั้งกำลังใจและพรอันประเสริฐแล้ว
            ยิ่งกว่านั้น ประโยค ถ้อยคำในพระบรมราโชวาท ก็เป็นตัวอย่างการใช้ภาษาไทยที่งดงาม ไม่มีประโยคซับซ้อน มีความชัดเจนและกระชับ ควรที่ไทยทุกคนจะได้ดำเนินรอยตามแนวพระราชดำรัสนั้นทุกประการ
            ในฐานะประชาชนที่ปรารถนาที่จะเห็นบ้านเมืองเป็นไปดั่งพระราชประสงค์ ขอต้อนรับคณะรัฐมนตรีชุดที่ ๕๖ ของไทยในยุคประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข และเป็นชุดที่ ๔๑ ในรัชกาลปัจจุบัน ซึ่งนำโดย พลเอก สุรยุทธ์ จุลานนท์ นายกรัฐมนตรีคนที่ ๒๔ ของไทย (ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯแต่งตั้ง เมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๔๙) กับคณะรัฐมนตรีได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯแต่งตั้ง เมื่อวันที่ ๘ ตุลาคม ๒๕๔๙ เป็นปีที่ ๖๑ ในรัชกาลปัจจุบัน
             ในฐานะที่คอลัมน์ "มองภาษา" เป็นเรื่องเกี่ยวกับการใช้ภาษาและวัฒนธรรม และเป็นโชคดีที่ "สุดสงวน" เคยได้ร่วมกิจกรรมกับรัฐมนตรี หลายท่านมากบ้าง น้อยบ้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป็นคนร่วมสมัย และได้ร่วมทำกิจกรรมกับรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องทั้งการศึกษาและวัฒนธรรม ยอมรับว่ารัฐมนตรีทั้งสองว่ามีวิสัยทัศน์ มีความคิดอ่านและความสามารถหลากหลายด้านตลอดมา จึงขอตามรอยพระยุคลบาทเป็นกำลังใจ และเอาใจช่วย หวังให้การเข้ามารับสนองงานของชาติในยามเกษียณจากราชการแล้วครั้งนี้ จะเป็นคุณความดีที่จะจารึกฝากไว้ในแผ่นดินแม่ อย่างที่คนรุ่นหลังยกย่องได้อย่างสนิทใจ
             ในโอกาสนี้ ขอถือโอกาสฝากงานอันน้อยนิด ให้ข้าราชการของท่านทั้งสอง รวมทั้งของรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ผู้ดูแลกรมประชาสัมพันธ์ ผู้ดูแลสื่อมวลชนทุกแขนง อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ ตลอดจนโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ได้โปรดกำชับดูแลการใช้ภาษาไทย ให้สมกับที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเอาพระทัยใส่อย่างยิ่งตลอดมา เท่าที่พอจะมีเนื้อที่ดังนี้
             หนึ่ง - หม่อมราชวงศ์ กับ คำว่า "หม่อม"
             ขอร้องสื่อมวลชนให้ใช้คำเรียก (อย่างไม่เป็นทางการ) สำหรับหม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล ว่า "คุณอุ๋ย" หรือ "คุณชายอุ๋ย" แทนคำที่สื่อชอบใช้ว่า "หม่อมอุ๋ย" เป็นส่วนมาก เพราะคำว่า "หม่อม" นอกจากจะใช้เรียกตำแหน่งภรรยา (ที่เป็นสามัญชน) ของเจ้านาย (หรือขุนนางผู้ใหญ่ในอดีต) แล้ว ยังมีความหมายว่า หม่อมŽ นั้น ได้รับราชการมีคุณงามความดีและได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น"หม่อมราชนิกูล" เช่น หม่อมราโชทัย จาก ม.ร.ว.กระต่าย อิศรางกูร) หม่อมทวีวงศ์ถวัลยศักดิ์ (ม.ร.ว.เฉลิมลาภ ทวีวงศ์) หม่อมสนิทวงศ์เสนี (ม.ร.ว.ตัน สนิทวงศ์) เป็นต้น
            กับอีกประเภทหนึ่งซึ่งมีในประวัติศาสตร์ว่า พระบรมวงศ์ชั้นพระองค์เจ้า ถูกถอดยศเป็น หม่อมŽ จึงเป็นการเรียกชื่อ (อย่างไม่เป็นทางการ) ที่ไม่น่าเรียกให้เยาวชนและผู้ที่ไม่ได้ศึกษาอย่างถูกต้อง เรียกผิดๆตามไปด้วย

            สอง - ภาพพจน์ - ภาพลักษณ์
            "สุดสงวน" ว่าสื่อเองนั่นแหละเข้าใจผิด เพราภาพพจน์นั้น เป็นคำที่ใช้มากในวรรณคดี มีความหมายตรงกับ figures of speech ของฝรั่ง คือมีใครพูดหรือเขียนบรรยายความออกมาแล้ว ทำให้คนฟังหรือผู้อ่าน ผู้ได้ยินนึกเห็นเป็นภาพอยู่ในห้วงนึกของตน เช่น
      ลางลิงลิงลอดไม้ ลางลิง
แลลูกลิงลงชิง ลูกไม้
ลิงลมไล่ลมติง ลิงโลด หนีนา
แลลูกลิงลางไหล้ ลอดเลี้ยวลางลิง (ลิลิตพระลอ)
(ไหล้ = ไล่ - โทโทษ)
            ซึ่งอ่านหรือฟังแล้วนึกเห็นภาพลิงโลดไล่เล่นกันขวักไขว่ไปมาตามเถาลางลิงหรือต้นหูลิง ตามธรรมชาติของลิง
            หรืออีกตัวอย่างในนิราศพระบาทของพระสุนทรโวหาร (ภู่) ที่คนทั่วไปเรียกสุนทรภู่ ว่า
           "บันไดนาคนาคในบันไดนั้น ดูผกผันเพียงจะเลื้อยออกโลดเล่น
             ขย้ำเขี้ยวขบปากเหมือนนาคเป็น ตาเขม้นมองมุ่งสะดุ้งกาย"
            ซึ่งทำให้นึกเห็นภาพบันไดนาคนั้น มีรูปนาคที่สร้างได้เหมือนนาคเป็นๆ มีชีวิตชีวา มองแล้วน่ากลัวจนสะดุ้งทั้งตัว นี่คือภาพพจน์
            ผู้เขียนอ่านพระบรมราโชวาทดังกล่าวแล้ว ไม่เห็นว่าตรงไหนที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรับสั่งว่า "ภาพพจน์" สักคำ เพราะพระองค์ทรงหมายถึง "ภาพลักษณ์" หรือ "จินตภาพ" หรือ "มโนภาพ" หรือ "ภาพ" (ในจินตนาการ) ของผู้ที่ได้ยินได้ฟังใครพูดถึงบางสิ่ง บางอย่างบางคน แล้วตนก็เกิดภาพนึกในใจเอาเองว่าคงจะเป็นเช่นนั้นเช่นนี้ เช่นมีคนกล่าวถึงใครบางคนว่า
             "คนนั้น เชื่อได้หรือ ยังกับลิงหลอกเจ้าออกยังงั้นŽ ตนก็นึกภาพออกว่าเป็นอย่างไร ภาพที่ใครๆชอบให้แก้ไขนักนั้น จึงหมายถึงภาพลักษณ์-จินตภาพ-หรือมโนภาพ หรือภาพในจินตนาการหรือความรู้สึกนึกคิดเอาเอง อันตรงกับคำฝรั่งใช้ว่า image ที่ผู้เชี่ยวชาญภาษาฝรั่งชอบใช้นั้นต่างหาก
             ยังมีอีกหลายคำที่ผู้เขียน เขียนซ้ำๆซากๆในคอลัมน์นี้มาแล้วหลายครั้ง จนคนอ่านประจำคงเบื่อ แต่ลูกน้องของท่านข้าราชการผู้ใหญ่เหล่านั้นคงไม่อ่าน ไม่ได้ยินได้ฟัง หรอืไม่เอาใจใส่ สักแต่ว่าเห็นหรือได้ยินคนอื่นใช้ ก็ใช้ตามๆไป จึงขออนุญาตท่านผู้อ่าน มองภาษาŽ ประจำกรุณาทำใจ เพราะผู้เขียนอยากฝากถึงรัฐมนตรีใหม่ที่ผู้เขียนรักอีกหลายคำ