ภาษาไทยวันนี้ - มองภาษา
เกรง กลัว ขลาด ขยาด คร้าม ย่อท้อ
|
เกรง หมายความว่า รู้สึกกลัวไปเอง ไม่กล้าทำ ไม่กล้าเสี่ยงทำสิ่งที่ไม่แน่ใจว่าจะได้ผลอย่างที่ต้องการ เช่น เขาคิดจะทำการค้าก็เกรงว่าจะขาดทุน นึกจะทำของขายก็เกรงว่าจะไม่มีคนซื้อ เกรง อาจเป็นความรู้สึกกังวล คิดไปล่วงหน้าว่าสิ่งที่จะทำ อาจกระทบคนอื่น เช่น เขาอยากเปิดร้านคาราโอเกะแต่เกรงว่าเพื่อนบ้านจะเดือดร้อน เกรง เป็นความรู้สึกใส่ใจในความรู้สึกของผู้อื่น ซึ่งมักใช้ว่า เกรงใจ เช่น คนที่ได้รับการอบรมมาดีจะทำอะไรก็มักคิดเสมอว่าจะรบกวนผู้อื่นหรือไม่ จะทำให้ผู้อื่นรำคาญหรือไม่ เรียกว่ารู้จักเกรงใจผู้อื่น แต่คนที่ไม่ได้รับการอบรมมักจะทำอะไรตามใจตนเอง เขาให้ฉันติดรถไปทำงานกับเขาได้เพราะบ้านเราอยู่ใกล้กัน แต่ฉันก็เกรงใจไม่อยากรบกวนเขาบ่อยๆ
เกรง อาจมีความหมายว่า กลัวน้อยๆ กลัวๆ ไม่ค่อยกล้า เช่น ท่านเป็นผู้ใหญ่ที่ใจดี ไม่เคยดุว่าอะไร แต่เราก็เกรงท่าน ไม่กล้าเข้าไปรบกวนอะไร เขาเห็นหัวหน้า ถึงไม่กลัวก็ควรเกรงเขาบ้าง อย่าทำอะไรที่เป็นการแสดงความไม่นับถือ หรือไม่ให้เกียรติเขา ผู้ใหญ่ที่เป็นคนดีแม้ไม่ดุไม่แสดงอำนาจ ผู้คนก็มักจะเกรงบารมี
คำว่าเกรง ถ้าใช้ควบกับคำว่า กลัว เป็น เกรงกลัว จะมีความหมายว่า กลัว ไม่กล้าสู้ ไม่กล้าขัดคำสั่ง เพราะมีความเคารพนับถือหรือเชื่อถืออยู่ด้วย เช่น คนที่มีอำนาจเป็นคนใหญ่โต ผู้คนก็มักเกรงกลัว แต่ก่อนพ่อแม่มักเลี้ยงลูกให้เกรงกลัว จะได้ไม่ประพฤติผิดจากที่พ่อแม่กำหนดไว้ ถ้าใช้ควบกับคำว่า ขาม เป็น เกรงขาม ก็จะมีความหมายว่า กลัว มักจะใช้ในประโยคปฏิเสธ เช่น ถึงศัตรูจะบุกเข้ามาเป็นจำนวนมากเขาก็มิได้เกรงขาม
กลัว หมายความว่า รู้สึกไม่ต้องการประสบสิ่งที่จะเป็นอันตรายแก่ตน เช่น คนเรามักจะกลัวเสือ กลัวงู กลัวจระเข้ ความกลัวทำให้คนทำหรือไม่ทำบางสิ่งเพื่อมิให้ต้องประสบสิ่งที่เขากลัว เช่น เขาไม่กล้าผิดเพราะกลัวถูกจับ เขาไม่ทำบาปเพราะกลัวตกนรก กลัว หมายความว่า หวาดหวั่นต่อภัย อันตราย เช่น กลัวผี กลัวไฟไหม้ กลัวโจรผู้ร้าย กลัวพายุ กลัว หมายความว่า หวาดหวั่นต่อความเจ็บปวด เช่น กลัวฉีดยา กลัวถอนฟัน กลัวถูกตี กลัวคลอดลูก หวาดหวั่นต่อความทุกข์ ความลำบาก เช่น กลัวจน กลัวอดอยาก กลัวถูกติดคุก กลัวสงคราม กลัวตาย หวาดหวั่นต่อความเสื่อมเสียชื่อเสียงเงินทองหรือสิ่งอื่น เช่น กลัวเสียเงิน กลัวถูกตำหนิ กลัวถูกด่า กลัวเสียหน้า กลัวเสียชื่อ หวาดหวั่นต่อการลงโทษต่างๆ เช่น กลัวครูตี กลัวถูกตำรวจจับ กลัวถูกประหารชีวิต เป็นต้น ความกลัวอาจเป็นความรู้สึกที่มีน้อยๆหรือ มีมากที่สุดจนถึงขั้นทำให้ขาดสติ ก็ได้ สิ่งที่ทำให้กลัว อาจเป็นสิ่งที่เคยพบเคยรู้สึก เคยได้รับมาแล้วหรือ เพียงรู้จากการที่มีคนเล่าให้ฟัง จากการอ่านหนังสือ จากการเล่าเรียน หรือการคาดคะเนก็ได้ คนเราจึงกลัวหลายสิ่ง บางคนกลัวมาก บางคนกลัวน้อย คำว่ากลัว ถ้ากลัวมาก อาจใช้คำว่า กลัวลาน กลัวจนตัวสั่น กลัวจนเสียสติ กลัวจนจับไข้หัวโกร๋น หรือใช้คำเปรียบเทียบ เช่น กลัวจนขี้ขึ้นสมอง กลัวจนขี้หดตดหาย
ขลาด หมายความว่า มักกลัว ไม่กล้า เช่น เด็กคนนี้ขลาดเกาะแม่แจไม่ยอมให้ใครอุ้มเลย เขาเป็นคนขลาด ไม่กล้าไปไหนคนเดียว
ขยาด หมายความว่า ครั่นคร้าม ไม่กล้าทำสิ่งที่เคยทำให้ได้รับโทษหรือความทุกข์ยากมาแล้ว เข็ดเพราะเคยได้รับผลร้ายมาแล้ว เช่น ฉันเคยกินปูแล้วท้องเสียอย่างหนักมาแล้วจึงขยาดไม่กล้ากินปูอีก อาจใช้ว่า เข็ดขยาด ก็ได้ เช่น ครั้งก่อนเธอกินส้มตำเจ้านี้แล้วท้องเสีย ยังไม่เข็ดขยาดอีกหรือ คำว่า ขยาด มีความหมายเหมือนกับคำว่า แหยง แต่ แหยง มีลักษณะเป็นภาษาพูดมากกว่า ขยาด เช่น เขาต้องเสี่ยงแสดงการสู้กับจระเข้บ่อยๆ บางวันก็แหยงเหมือนกัน นอกจากนี้ แหยง ยังมีความหมายว่า ไม่กล้าทำสิ่งที่เคยทำให้ได้รับผลร้ายมาแล้ว หรือคาดว่าจะได้รับผลร้าย เช่น เขาเคยไปโดนพายุเรือล่ม ต้องลอยคออยู่กลางทะเลหนึ่งวันเต็มๆ พอคิดว่าจะต้องออกไปสู้กับคลื่นลมที่รุนแรงมากอีกก็ชักแหยง
คร้าม หมายความว่า ขยาด ไม่กล้าสู้ กลัวเกรง เป็นคำที่มักใช้ในการแต่งคำประพันธ์มากกว่าในภาษาพูดทั่วไป เช่น ในลิลิตตะเลงพ่าย มีข้อความตอนหนึ่งว่า แม้นเจ้าคร้ามเคราะห์กาจ จนอย่ายาตรยุทธนา หมายความว่า ถ้าเจ้ากลัวเพราะเหตุว่ามีเคราะห์ ก็อย่าเดินทางไปรบเลย นอกจากนี้ยังมีคำว่า ครั่นคร้าม หมายความว่า เกรงขาม และคร้ามเกรง หมายความว่า กลัวเกรง ซึ่งเป็นคำที่ไม่ค่อยได้ใช้ในภาษาพูดโดยทั่วไป
ย่อท้อ หมายความว่า ไม่คิดสู้เพราะขาดกำลังใจ เช่น ถ้าเธอย่อท้อต่ออุปสรรคเล็กๆน้อยๆ อย่างนี้ จะทำอะไรก็คงทำไม่สำเร็จ คำว่า ย่อท้อ มักจะใช้ในความปฏิเสธ เช่น เขาตั้งใจต่อสู้กับความไม่เป็นธรรมของสังคมต่อไปอย่างไม่ย่อท้อ เขาไปสมัครงานหลายแห่งแล้วไม่ได้งานสักที แต่เขาก็จะพยายามต่อไปอย่างไม่ย่อท้อ ถ้าเรามีความพยายามอย่างไม่ย่อท้อจะทำการสิ่งใดก็ต้องสำเร็จ
