ภาษาไทยวันนี้ - มองภาษา
ดึง ลาก ฉุด รั้ง เหนี่ยว โยง คร่า
|
อาการทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่ง หรือบุคคลใดบุคคลหนึ่งเคลื่อนเข้ามาหาตน มีหลายคำ มีลักษณะการใช้ที่ต่างกัน ดังนี้
ดึง หมายถึงอาการจับสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วออกแรงน้อยๆ หรือออกแรงมาก ทำให้สิ่งนั้นเคลื่อนเข้ามาหาตน เช่น เขาหกล้มฉันจึงดึงแขนเขาขึ้นมา ประตูนี้เปิดออกเมื่อจะเข้าประตู เธอจึงหมุนลูกบิดประตูแล้วดึงเข้ามาหาตัว สิ่งที่อยู่ข้างล่างก็อาจดึงขึ้นมา เช่น หัวเข่าฉันไม่ค่อยดี นั่งแล้วลุกไม่ได้ จึงให้หลานไปเป็นเพื่อนคอยช่วยดึงให้ลุกขึ้นได้ สิ่งที่อยู่ข้างบนก็อาจดึงลงมา สิ่งที่อยู่ไกลก็ดึงเข้ามาใกล้ หรือดึงออกมาจากที่เก็บอยู่ เช่น ดึงลิ้นชักออกมา คำว่า ดึง อาจใช้ในลักษณะเปรียบเทียบ เช่น คะแนนวิชาอื่นๆเขาทำได้พอผ่าน แต่เขาทำคะแนนภาษาอังกฤษได้ดี คะแนนวิชาภาษาอังกฤษจึงช่วยดึงให้คะแนนเฉลี่ยของเขาดีขึ้น
นอกจากการดึง จะใช้ในความหมายว่า ทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งเคลื่อนไปในทิศทางใดทิศทางหนึ่งเข้าหาตนแล้ว ดึงยังหมายถึงอาการจับส่วนปลายของสิ่งใดสิ่งหนึ่งด้วยมือทั้งสองคนละปลายแล้วออกแรงแยกมือออกจากกัน ทำให้สิ่งที่จับนั้นคลี่หรือยืดออก เช่น ดึงหนังยาง ดึงผ้ายืด สิ่งที่ดึงออกจะมีลักษณะตึง ปัจจุบันมีศัลยแพทย์ดึงใบหน้าที่ย่นหรือเป็นริ้วรอยของผู้ที่มีอายุให้ตึงเพราะต้องการให้ดูเป็นสาวอยู่เสมอ
ลาก หมายถึงอาการดึงสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้เคลื่อนที่ตามผู้ลากไปบนพื้น เช่น เธอลากกระเป๋าเดินทางใบใหญ่ออกมาจากสนามบิน ในสมัยก่อนมีคนจีนลากรถ ๒ ล้อ ให้คนนั่งไปเรียกว่า รถลากหรือรถเจ๊ก ผู้ลากอาจเป็นสัตว์ ก็ได้ เช่น ที่ลำปางเขาใช้ม้าลากรถให้นักท่องเที่ยวนั่งชมเมือง ควายลากเลื่อนขนข้าวจากนา วัวลากเกวียนดังอ๊อดแอ๊ดๆ ซันตาคลอสใช้กวางลากเลื่อนขนของขวัญมาแจกเด็กที่ประพฤติดีในวันคริสต์มาส อาการทำให้สิ่งใดสิ่งหนึ่งเคลื่อนนั้น สิ่งที่เคลื่อนอาจจะอยู่กับตัวผู้ทำให้เคลื่อนด้วยก็ได้ เช่น งานนี้มีสาวๆนุ่งกระโปรงยาวลากดินหลายคน นอกจากนี้ คำว่า ลากยังปรากฏในคำประสม อาทิ ลากเส้น หมายความว่า ตีเส้น ขีดเส้น ส่วนลากยาว หมายความว่า ต่อเนื่องไปเป็นเวลานาน ยืดเวลาออกไปนาน เช่น การแต่งตั้งกรรมการ ปปช.ลากยาวกันมาหลายเดือนแล้วยังไม่มีท่าว่าจะลงเอยได้เมื่อไร
ฉุด หมายถึง อาการที่ออกแรงดึงสิ่งใดสิ่งหนึ่งหรือคนใดคนหนึ่งไปหรือมา ขึ้นหรือลง โดยผู้ฉุดต้องออกแรงมาก หรือดึงอย่างรวดเร็วในทันที เช่น เขาพลัดตกลงไปในน้ำเพื่อนๆ จึงช่วยกันฉุดเขาขึ้นมา เรากำลังเล่นน้ำกันจึงฉุดเพื่อนให้ลงมาเล่นน้ำด้วย ฉุด หมายถึง อาการที่ออกแรงดึงสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้ตามมาหรือดึงสิ่งที่เคลื่อนไปให้หยุดอยู่ เช่น น้องฉุดแม่ให้ออกไปซื้อไอศกรีม ผู้ร้ายฉุดตัวเธอไปเรียกค่าไถ่ ลงเขาตัดสินใจจะไปละก็ต่อให้ช้างมาฉุดก็ฉุดไม่อยู่ ผู้เล่นชักเย่อทั้ง ๒ ฝ่ายออกแรงเต็มที่ฉุดกันไปฉุดกันมา การใช้แรงจากสิ่งใดสิ่งหนึ่งดึงอีกสิ่งหนึ่งให้เคลื่อนก็เรียกว่า ฉุด เช่น เขาใช้กังหันฉุดระหัดวิดน้ำ รถแทรกเตอร์ฉุดรถที่ตกหล่มขึ้นมาได้อย่างง่ายดาย ฉุด อาจใช้ในความเปรียบ เช่น เขาพยายามฉุดน้องชายขึ้นจากขุมนรกเพราะติดยา และเอาตัวมารักษาจนหาย เขาไม่เก่งภาษาอังกฤษ คะแนนภาษาอังกฤษจึงฉุดให้คะแนนรวมของเขาต่ำลงไป คำว่า ฉุด ปรากฏในคำประสม เช่น ฉุดผู้หญิง ซึ่งหมายถึง ลักพาผู้หญิงไปเพราะต้องการครอบครองตัวหญิงนั้น การลักพาตัวผู้หญิง อาจใช้การลากดึงตัวไปหรือพาไปด้วยวิธีการอย่างอื่น ไม่ต้องออกแรงดึง ก็เรียกว่า ฉุด ได้
รั้ง มีความหมายว่า ดึง ไว้ให้อยู่กับที่ เช่น กิ่งชมพู่อ่อนลงมาเพราะลูกดก เขาจึงเอาไม้ค้ำและผูกชือกรั้งไว้กับกิ่งใหญ่ วัวควายที่กำลังคึกวิ่งเตลิดไปคงยากที่จะรั้งไว้ รั้ง แปลว่า หน่วงเหนี่ยวไว้ ก็ได้ เช่น รั้งตัวเขาไว้ก่อนนะอย่าเพิ่งให้กลับไป เขาอยากจะแยกครอบครัวเป็นอิสระก็อย่าไปรั้งเขาไว้เลย อาการที่ตะเข็บเสื้อผ้าไม่เรียบร้อย ดึงเหนี่ยวกันไปในบางจุด ก็เรียกว่า รั้ง เช่น ช่างเย็บเสื้อไม่ดีทำให้แขนเสื้อรั้งไปข้างหลัง รั้งรอ หมายความว่า รอ รอคอย มักใช้ในความปฏิเสธ เช่น พอเห็นขนมเด็กๆก็วิ่งเข้าหาโดยไม่รั้งรอ บางทีใช้ว่า ยับยั้งรั้งรอ หมายความว่า ยับยั้งไว้ รอไว้ ไม่ดำเนินการในทันที เช่น เป็นโอกาสดีที่เธอจะได้เรียนต่อแล้วจะยับยั้งรั้งรอไปทำไม
เหนี่ยว หมายความว่า ดึงรั้งเข้ามา เช่น เธอเหนี่ยวกิ่งไม้ลงมาเพื่อเก็บดอกไม้จากกิ่งนั้น ถ้าใช้ เหนี่ยวรั้ง จะหมายความว่า ดึงไว้รั้งไว้อย่างจริงจัง เช่น เขาต้องการจะไปเรียนเพื่อความก้าวหน้าในชีวิต คุณอย่าไปเหนี่ยวรั้งเขาไว้เลย ส่วน หน่วงเหนี่ยว หมายความว่า รั้งตัวไว้ ดึงตัวไว้นาน เช่น คนที่มีเมียน้อย ทั้งเมียน้อยเมียหลวงก็มักจะหน่วงเหนี่ยวตัวไว้ให้อยู่กับตน ไม่ค่อยยอมให้ไปหาอีกฝ่ายหนึ่ง เขาไม่มีความผิดอะไร ตำรวจก็กักขังหน่วงเหนี่ยวเขาไว้ไม่ได้
โยง หมายความว่า ผูกให้ติดกันเพื่อลากไป เช่น เขาโยงเรือที่ขนสินค้าติดกันเป็นแถวยาวเพื่อประหยัดค่าขนส่ง เรือที่ทำหน้าที่ลากเรือที่พ่วงอยู่ข้างหลังเรียกว่า เรือโยง ไม่เรียกว่า เรือลาก อาจจะเป็นเพราะว่า เรือโยงออกแรงลากไม่มากนัก เพราะเมื่อเรือเคลื่อนแล้วก็จะเลื่อนลอยไปด้วยกระแสน้ำ น้ำจะช่วยพยุงเรือไว้ทำให้เรือโยงดึงเรือที่ผูกพ่วงกันไปโดยเรือโยงไม่ต้องใช้แรงมากนัก ผิดกับรถลากที่ผู้ลากต้องออกแรงลากเต็มที่ และเรือที่ช่วยดึงเรือเดินทะเลเข้าสู่ร่องน้ำตามท่าเรือต่างๆ เรียกว่า เรือลากจูง ไม่เรียกว่า เรือโยง คำว่า โยง อาจแปลว่า ใช้เชือกผูกสิ่งใดสิ่งหนึ่งแล้วผูกไว้กับที่สูงๆก็ได้ เช่น เขาใช้เชือกผูกเรือแล้วโยงมาผูกไว้กับท่า ถ้ามัดมือทั้งสองของผู้ที่กระทำผิดแล้วโยงไปผูกไว้กับรอดเพื่อทรมานผู้ที่กระทำผิดนั้น ก็เรียกว่า มัดมือโยง
คร่า แปลว่า ฉุด ปัจจุบันมักจะใช้เป็นคำซ้อนว่า ฉุดคร่า ฉุดคร่า แปลว่า ฉุดพรากไปจากที่อยู่ เช่น ผู้ร้ายฉุดคร่าหญิงสาวไปเพื่อทำร้าย ในสมัยก่อนชายที่รักผู้หญิง แต่ผู้หญิงไม่รักตอบ ก็มักจะฉุดคร่าเอาตัวไป ส่วนคนที่ทำผิดกฎหมายบ้านเมือง จะถูกตำรวจคร่าตัวไปลงโทษ